هراس اجتماعی ( social phobia )

در قرن چهارم قبل از ميلاد بقراط ، پزشك يوناني ، يك فرد مبتلا به هراس اجتماعي كلاسيك را توصيف مي كند كه : ... در همه جا ديده نمي شود ، زندگي در تاريكي را دوست دارد و نمي تواند روشنايي را تحمل كند يا در مكانهاي روشن بنشيند ، كلاه او چشمانش را پوشانده است ، نه مي بيند و نه ديده مي شود او از ترس اينكه مبادا در حركات و گفتارها مورد سوء استفاده قرار گيرد ، مغضوب شود ، پذيرفته نشود يا مريض شود يا با كسي معاشرت نمي كند . او فكر مي كند هر مردي او را مي بيند ... همانطور كه در نمونه بقراط مشاهده مي شود افراد با هراس اجتماعي اغلب از هر يك از انواع موقعيتهايي كه ممكن است مورد بررسي قرار گيرند اجتناب مي كنند يا اينكه اضطراب و يا پريشاني شديد شان را تحمل مي كنند . وقتي كه افراد با هراس اجتماعي در موقعيتهاي ترس آور قرار مي گيرند متمركز بر خود و خود انتقادگر مي شوند . اكثر آنها ، انواع نشانه هاي جسماني اضطراب نظير طپش قلب ، لرزيدن ، عرق كردن و يا سرخ شدن را تجربه مي كنند 

ويژگيهاي هراس اجتماعي :

ويژگي اصلي هراس اجتماعي ، ترس غير منطقي و شديد در مواقعی که رفتار فرد در موقعيت اجتماعي مورد تمسخر يا انتقاد ديگران قرار گيرد . افراد مبتلا به اين اختلال مي دانند كه ترسشان غير منطقي است ، با اين وجود  نمي توانند جلوي نگراني خود نسبت به اينكه ديگران مشغول بررسي دقيق آنها هستند ، را بگيرند . با اينكه افراد مبتلا به هراس اجتماعي از اين گونه موقعيتهاي اجتماعي بطور افراطي اجتناب مي كنند ، اما موقعيتهايي وجود دارد كه در آنها راه گریزی ندارند  در اين حالت در اثر اضطراب فلج مي شوند . افراد مبتلا به هراس اجتماعي از موقعيتهايي چون سخنراني در حضور ديگران ، ترس زيادي دارند آنها مي ترسند كاري انجام دهند يا چيزي بگويند كه شرمنده شوند ، مي ترسند ذهنشان « تهي شود »  ، نگرانند كه نتوانند به سخنراني ادامه دهند ، مطلب بي معني يا احمقانه اي بگويند يا علايم اضطراب مانند لرزيدن نشان دهند

نشانه شناسي :

غالباً سه نشانه جداگانه براي تحليل رفتار هيجاني استفاده مي شود : سيستم شناختي ،  رفتاري  و فيژيولوژيكي .

 جنبه هاي شناختي :

تقريباً همه مدلهاي شناختي هراس اجتماعي تأكيد مي كنند كه افراد با هراس اجتماعي از اين موضوع كه توسط ديگران چگونه درك و ارزيابي مي شوند ، نگرانند . در ديدگاه شناختي ، اضطراب اجتماعي ممكن است از افكاربیش از اندازه منفي  ، كمبودهاي شخصي  ، معيارهاي بسيار افراطی براي عملكرد افراد و يا اعتقادات غير واقع بينانه درباره معيارهاي معمول افراد كه براي ارزيابي ديگران استفاده مي كنند ، ظاهر شود .

جنبه هاي رفتاري :

مطابق با اصول شرطي سازي فعال ، تصور مي شود كه هراسها توسط رفتارهاي گريز و اجتناب نگهداري و كنترل مي شوند . براي مثال بيرون رفتن از كلاس هنگام صحبت كردن جلوي كلاس يا رفتن به خانه قبل از ميهماني و غيره نمونه هايي از رفتارهاي گريز در هراس اجتماعي هستند . اما اجتناب ممكن است به شيوه هاي بسيار زيادي صورت گيرد بطور مثال وقتي كه دانشجوي با استعدادي بخاطر ترس از صحبت كردن در كلاس از رفتن به دانشگاه اجتناب مي كند و يا وقتي كه كارمند ماهري ، ترفيع را بخاطر اينكه موقعيت جديد تأكيد بيشتري روي تماسهاي اجتماعي دارد ، نمي پذيرد

  جنبه هاي فيزيولوژيكي :

 در مواجهه با يك موقعيت ناراحت كننده ، ممكن است كودكان با اضطراب اجتماعي بدخلقي ، گريه و زاري و چسبيدن به والدين را نشان دهند . در بزرگسالان ممكن است شامل اشك كردن چشم ، عرق كردن زياد ، تهوع ، لرزيدن و طپش كه به عنوان نتيجه اي از پاسخ جنگ و گريز است ، باشد .  اختلال راه رفتن در اين افراد خصوصاً وقتي كه در مقابل گروهي از مردم رد مي شوند ممكن است ظاهر شود . سرخ شدن نيز كه متداول است ، با رنج بردن افراد از هراس اجتماعي نشان داده مي شود  ..

شيوع هراس اجتماعي :

از ميزان شيوع گزارشهاي متفاوتي مي شود زيرا كه معيارهاي تشخيصي دو پهلو هستند و نشانه ها با اختلالات ديگر همپوشي دارند . اگر چه ارزيابي هاي شيوع طول عمر داراي ميزاني از 16- 5/0 درصد گزارش شده است اما مطالعات اخير كه بيشتر بر معيارهاي تشخيصي رايج مبتني است ( سازگار با DSM-III-R  و DSM IV ) و دامنه گسترده اي از موقعيتهاي اجتماعي را بكار برده اند ، ميزان شيوع طول عمر را در دامنه اي از 7 تا 16 درصد گزارش كرده اند

سن شروع :

هراس اجتماعي نوعاً در بين اوايل و اواخر نوجواني شروع مي شود ، با اين وجود برخي از گزارشها حتي بر روي شروع در سنين پايين تر تأكيد مي كنند و هراس اجتماعي در بین كودكان نیز متداول است  . اما سن شروع هراس اجتماعي از 13 تا 24 سال در مطالعات باليني و از 10 تا 17 سال در مطالعات همه گير شناسي گزارش شده است . هراس اجتماعي بعد از 25 سالگي غير معمول است

درمان :

اثربخشي درمان شناختي ـ رفتاري ( CBT ) و درمان داروشناختي نسبتاً به اثبات رسيده است . در مقابل مطالعات كنترل شده روان پويايي و درمانهاي بين فردي هراس اجتماعي نادر هستند و بعنوان درمان انتخابي هراس اجتماعي مورد توجه قرار نمي گيرند .

درمانهاي شناختي ـ رفتاري :

درمان شناختي رفتاري ( CBT ) ، معرف طبقه اي از درمانهاي روان شناختي است كه تعدادي از تكنيكهاي مختلف را در بر مي گيرد . راهبردهاي اصلي كه براي درمان هراس اجتماعي كاربرد دارند شامل موارد زير مي شوند :

1) آموزش مهارتهاي اجتماعي يا آموزش اختصاصي مهارتهاي رفتاري در تعامل اجتماعي به دنبال اين فرض كه افراد با اضطراب اجتماعي ، كمبودي در مهارتهاي ضروري تعامل اجتماعي دارند .  

 2) آرامش آموزي[1] ، كه براي كنترل و توجه كردن به برانگيختگي روان شناختي در جريان يا در پيش بيني موقعيت طراحي شده است .

3) در معرض قراردهي ، مجموعه اي از تكنيكها كه براي نزديك كردن به موقعيت هراسناك طراحي شده است و بطور روان شناختي ماندن در درون موقعيت را موجب مي سازد . بنابراين فرايندهاي خوگيري و خاموشي مي تواند رخ دهد .

4) تجديد سازمان شناختي[2] ، مجموعه اي از تكنيكها كه براي تغيير شناخت سوگيري شده خود و ديگران طراحي شده است

چندين نوع CBT براي درمان هراس اجتماعي آزمايش شده است . براي مثال درمان هيجاني منطقي     ( RET ) ، آموزش مديريت اضطراب ( AMT ) ، آموزش خودآموزي ( SIT ) ، آموزش مهارتهاي اجتماعي ( SST ) ، ري لكسيشن ( AR ) و نظريه شناختي بك و امري . يك رويكرد درماني اخير ، درمان شناخت فردي ( ICT ) است كه توسط كلارك و همكارانش توسعه يافت . اكثر CBT در اشكال گروهي و معمولاً براي 16-12 هفته انجام مي شود از دهه 1980 ، چهار نوع عمده درمانهاي روان شناختي براي هراس اجتماعي در نظر گرفته شده است :

1) آموزش مهارتهاي اجتماعي 2) در معرض رويدادهاي هراسناك قرار گرفتن 3) مديريت كردن اضطراب ( نظير آرامش آموزي ، حواس پرتي[3] ) 4) درمان شناختي

درمانهاي دارو شناختي :

چندين دارو در درمان هراس اجتماعي نظير بازدارنده هاي منو آمين اكسيداز ( MAOIs )، بازدارنده هاي برگشت پذيرنوع A منو آمين اكسيداز ( RIMAs ) ، بنزوديازپين ها  ( BDZs ) ، مسدود كننده هاي بتا ، بازدارنده هاي انتخابي بازجذب سروتونين ( SSRIs ) و داروهاي حلقوي ضد افسردگي استفاده شده است .



[1] - Relaxation

[2] - restructuring

[3] - distraction



تاريخ : پنجشنبه پنجم اسفند 1389 | 12:15 | نویسنده : سامان |
.: Weblog Themes By VatanSkin :.